Gedwongen opname

Begrip en voorwaarden

Een persoon kan gedwongen opgenomen worden in een psychiatrische instelling wanneer de volgende wettelijke voorwaarden vervuld zijn (artikel 2 van de Wet van 26 juni 1990 tot bescherming van de persoon van de geesteszieke):

• betrokkene is geestesziek
• hij/zij vormt een gevaar voor zijn eigen gezondheid of veiligheid of een ernstig bedreiging voor andermans leven of integriteit
• er is geen andere geschikte behandeling mogelijk, d.w.z. betrokkene weigert vrijwillig in begeleiding te gaan

De bevoegde instantie om over een al dan niet gedwongen opname te beslissen is de vrederechter voor meerderjarige personen en de jeugdrechter voor minderjarigen.

Gewone procedure

In niet - dringende gevallen kan je als belanghebbende een verzoekschrift neerleggen bij de vrederechter of de jeugdrechter tot gedwongen opname van een geestesziek persoon. De wettelijke voorwaarden moeten daartoe vervuld zijn en de aanwezige geestesziekte moet blijken uit een gemotiveerd geneeskundig attest dat niet ouder is dan 15 dagen.

Om te weten welke vrederechter of jeugdrechter (rechtbank van eerste aanleg) territoriaal bevoegd is, is de plaats waar de zieke persoon kan worden aangetroffen bepalend. Door deze plaats via onderstaande link in te vullen, kom je snel te weten welke rechtbank bevoegd is:

http://www.juridat.be/kantons/kantons.htm

Procedure bij hoogdringendheid

Het parket treedt enkel op in de procedure tot gedwongen opname bij dringende gevallen. Het openbaar ministerie kan uitsluitend een procedure tot gedwongen opname opstarten wanneer er bijkomend sprake is van een accute situatie of hoogdringendheid.
Voorbeelden die een hoogdringendheid kunnen aangeven zijn:

• de geesteszieke pleegt een misdrijf dat een gevaar oplevert voor hem/haarzelf of anderen
• de geesteszieke verwaarloost zichzelf zo ernstig dat een gevaar ontstaat voor zijn/haar eigen gezondheid
• er valt te vrezen dat de geesteszieke een onmiddellijke poging tot zelfdoding gaat ondernemen.

In die hoogdringende gevallen kan de politie, een behandelend geneesheer, maar ook iedere belanghebbende contact (laten) opnemen met het parket om de procedure tot gedwongen opname bij hoogdringendheid op te starten. Ofwel beschik je als behandelend geneesheer of belanghebbende al over een geneeskundig attest dat niet ouder is dan 15 dagen en een geestesziekte aantoont, ofwel zal het parket betrokkene voor een geneeskundig onderzoek laten overbrengen naar een arts. De arts die een mogelijk geestesziek persoon onderzoekt, mag echter niet verbonden zijn aan de psychiatrische instelling waar de geesteszieke zal opgenomen worden.

Wanneer alle voorwaarden voldaan zijn, zal het parket een psychiatrische instelling vorderen om de geesteszieke op te nemen.
De beslissing van het parket is slechts een dringende en tijdelijke maatregel, die binnen de 24 uur moet bevestigd worden door een rechter (vrederechter of jeugdrechter). Deze kan vervolgens beslissen om de betrokken persoon verder in observatie te nemen, dan wel terug in vrijheid te stellen.