Bemiddeling in strafzaken

Begrip

De bemiddeling in strafzaken is een herstelgerichte procedure waarbij het parket zelf, met instemming van de partijen, aan de verdachte een alternatieve maatregel kan opleggen en waarbij de verdachte eveneens kan geresponsabiliseerd worden ten aanzien van het slachtoffer en de samenleving.

Via de bemiddelingsprocedure wordt het slachtoffer als benadeelde erkend en krijgt het de kans om rechtstreeks vragen te stellen aan de dader of om zijn onzekerheid of angst uit te drukken. Anderzijds leert de dader de gevolgen van zijn handelen inzien en krijgt hij de gelegenheid om hiervoor verantwoording af te leggen tegenover het slachtoffer. De procedure van de bemiddeling in strafzaken laat ook toe om snel op een aantal misdrijven te reageren en meteen de vergoeding van het slachtoffer te regelen. De zaak wordt bovendien buiten de strafrechtbank afgehandeld.

Voorwaarden

Bemiddeling in strafzaken is mogelijk voor misdrijven die in concreto zouden bestraft worden met een gevangenisstraf tot 2 jaar. Dit betekent in de praktijk dat ook heel wat misdaden met verzachtende omstandigheden voor bemiddeling in strafzaken in aanmerking kunnen komen.   

De procedure van de bemiddeling strafzaken wordt veelal voorbehouden voor verdachten met een blanco of beperkt strafregister en geldt als echt alternatief voor de dagvaarding, d.w.z. dat de feiten die in bemiddeling worden opgenomen een zekere ernst moeten hebben.

In een eerste fase worden dader en slachtoffer door de bemiddelingsassistenten opgeroepen om in overleg te proberen een overeenkomst tot schaderegeling op te stellen (= de bemiddelingsovereenkomst). Vervolgens gaan de justitieassistenten in gesprekken met de dader na of en welke alternatieve maatregel voor hem/haar het meest geschikt is.
Indien één van de partijen in deze fase weigert mee te werken, wordt de procedure stopgezet en wordt het dossier overgemaakt aan de bevoegde parketmagistraat voor verdere gevolgverlening.

De bemiddelingszitting

Indien beide partijen akkoord zijn mee te werken, worden zij vervolgens opgeroepen op een bemiddelingszitting voorgezeten door de verbindingsmagistraat van de bemiddeling in strafzaken van het parket. De dader is verplicht aanwezig te zijn en kan zich laten bijstaan (maar niet laten vertegenwoordigen) door een advocaat. Het slachtoffer is niet wettelijk verplicht aanwezig te zijn en kan zich tevens laten bijstaan of vertegenwoordigen door een advocaat.

Alternatieve maatregelen

Op de zitting wordt de bemiddelingsovereenkomst officieel bekrachtigd en wordt de alternatieve maatregel voor de dader uitgesproken. De alternatieve maatregel voor de dader kan bestaan uit:

• het volgen van een therapeutische begeleiding, bvb. bij het Centrum Algemeen Welzijnswerk of bij de Centra Geestelijke Gezondheids Zorg
• het volgen van een vorming, bvb. rond agressiebeheersing, omgaan met drug, slachtoffer in beeld, verkeersveiligheid
• het uitvoeren van een dienstverlening tot 120 uren

Gevolg

Gedurende een maximumtermijn van 6 maanden wordt de naleving van de bemiddelingsovereenkomst en de uitvoering van de voorgestelde alternatieve maatregel opgevolgd. Wanneer de dader na 6 maanden alle voorwaarden heeft vervuld, vervalt de strafvordering en wordt het dossier definitief afgesloten op het niveau van het parket.
Voldoet de dader niet aan alle voorwaarden, dan wordt de procedure van de bemiddeling in strafzaken als mislukt beschouwd en zal de dader in beginsel vervolgd worden voor de strafrechtbank.

De procedure van de bemiddeling in strafzaken is niet (meer) mogelijk wanneer de zaak reeds bij de strafrechter aanhangig is gemaakt of wanneer een onderzoeksrechter werd gevorderd.