Rechtstreekse dagvaarding

Begrip

Wanneer je door de procureur des Konings wordt gedagvaard voor verkeersinbreuken, ontvang je via de gerechtdeurwaarder een dagvaarding met vermelding van waar, wanneer en voor welke inbreuken je voor de politierechtbank moet verschijnen.

Je kan je op de zitting voor de politierechtbank zelf verdedigen, maar ook laten bijstaan of zelfs vertegenwoordigen door een advocaat.
Als je een rechtsbijstandsverzekering hebt, kan je via de verzekeringsmaatschappij beroep doen op een advocaat. Veelal is de rechtsbijstandverzekering opgenomen in je verplichte autoverzekering. Het loont dan ook de moeite om altijd navraag te doen bij je verzekeraar, ook bij verkeersinbreuken zonder ongeval.

Straffen en geldboetes

In verkeerszaken kunnen gevangenisstraffen worden uitgesproken, bvb. bij bepaalde dodelijke verkeersongevallen of ongevallen met zwaargekwetsten. Bij het merendeel van de verkeersinbreuken worden echter enkel geldboeten en rijverboden gevorderd en uitgesproken. Ook de uitvoering van een werkstraf is mogelijk.

Wanneer de rechter een geldboete uitspreekt, ook in verkeerszaken, moet deze worden vermenigvuldigd met 5,5. Voorbeeld: een uitgesproken geldboete van 200 euro komt dus in feite neer op een reëel te betalen geldboete van 1.100 euro.
De geldboeten moeten betaald worden aan de ontvanger van penale boeten. Deze stuurt een aantal maanden na de veroordeling een uitnodiging tot betaling op met een overschrijvingsformulier.

Een bijzondere straf: het rijverbod

Wanneer je in aanmerking komt voor een rijverbod, d.i. een verval van het recht tot sturen van een motorvoertuig, bestaat de mogelijkheid voor de politierechter om het rijverbod te beperken tot een bepaalde categorie van motorvoertuigen, bvb. tot de categorie B of personenwagens. Je advocaat zal dit dan wel op de zitting moeten vragen. De politierechter zal bovendien enkel op je verzoek ingaan wanneer je daartoe gegronde redenen kan aanvoeren. Het rijverbod moet wel altijd minstens slaan op de categorie van motorvoertuigen waarmee de inbreuk werd begaan.

De politierechter kan ook op uitdrukkelijke vraag van de overtreder beslissen dat het rijverbod enkel zal worden uitgevoerd tijdens de weekends en wettelijke feestdagen. Je mag in dat geval niet rijden vanaf vrijdagvond 20u tot zondagavond 20u en vanaf 20u op de vooravond van een feestdag tot 20 u op de feestdag. Op die wijze kan je bvb. een rijverbod van acht dagen ondergaan in vier weekends. Eenmaal deze modaliteit van uitvoering werd opgenomen in het vonnis, kan dit niet meer worden gewijzigd.

Een rijverbod wordt bij je thuis of op het politiekantoor betekend door de wijkagent en dit enige tijd na het vonnis van de politierechter. Vanaf dat ogenblik moet je binnen de vier dagen je rijbewijs inleveren op de griffie van de politierechtbank die het rijverbod heeft uitgesproken, niet op de griffie van de rechtbank van je woonplaats. Wanneer je nalaat om je rijbewijs binnen te leveren, riskeer je gerechtelijke vervolging.

Het rijverbod begint op de vijfde dag nadat de wijkagent je in kennis heeft gesteld van het verbod. Vanaf dat moment mag je onder geen beding een motorvoertuig (wagen, vrachtwagen, tractor, motorfiets, bromfiets klasse A én klasse B, kortom alles met een motor) besturen op de openbare weg.

Het is ook mogelijk dat de politierechter je bij een rijverbod medische en/of psychologische proeven of theoretische en/of praktische examens oplegt (of alle vier). In sommige gevallen zijn proeven en/of examens zelfs wettelijk verplicht. De kosten van deze onderzoeken of examens moet je zelf dragen.

Wanneer het rijverbod maximum 1 maand is, stuurt het parket je een lijst op van de instellingen en examencentra waar de proeven of examens kunnen worden afgelegd. Als het rijverbod langer dan 1 maand is, ontvang je deze lijst pas bij het binnenleveren van je rijbewijs op de griffie van de politierechtbank.

Je kan best zo snel mogelijk een instelling of een examencentrum kiezen - dat kan een een instelling of centrum in je buurt zijn - en zelf meteen een afspraak beleggen voor het afleggen van de proeven of examens.
Het is belangrijk om deze examens en/of proeven af te leggen vooraleer je rijverbod afloopt. Immers, eens de periode van het rijverbod is verstreken, zal je toch pas je rijbewijs op de griffie kunnen terugkrijgen wanneer je met succes de opgelegde proeven en/of examens hebt afgelegd.

Opschorting en uitstel van straf

Wanneer de politierechter de opschorting van de straf uitspreekt, betekent dit dat de rechter oordeelt dat de feiten bewezen zijn, maar dat er redenen zijn om geen straf uit te spreken. Aan deze gunst kan de rechter voorwaarden koppelen, bvb. het volgen van een sensibiliseringscursus bij het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid. In dat geval spreekt men van een opschorting onder probatievoorwaarden.

Het is ook mogelijk dat de rechter een gevangenisstraf, geldboete of rijverbod geheel of gedeeltelijk met uitstel uitspreekt. Het gedeelte van de straf dat met uitstel is uitgesproken, moet je dan niet ondergaan op voorwaarde evenwel dat je binnen de termijn die de rechter oplegt (meestal drie jaar) géén nieuwe feiten pleegt.