U of uw vennootschap maken het voorwerp uit van een declaratoir faillissementsvonnis.

Ziehier enkele inlichtingen over de gevolgen van het faillissement, over de rechten en verplichtingen, over de afwikkeling van de faillissementsprocedure en over de taken, door de wet toegekend aan de curator en de rechter-commissaris.

Deze inlichtingen hebben niet tot doel u welke raadgevingen dan ook te geven, maar zij hebben enkel tot doel u de nieuwe situatie, ontstaan door het faillissementsvonnis, beter te doen begrijpen, evenals de rol van de curator en de rechter-commissaris, en uw rechten en plichten.

U zal hierna het antwoord terugvinden op volgende vragen:

• Welke zijn de rechtsmiddelen tegen het declaratoir faillissementsvonnis?
• Wat zijn de belangrijkste gevolgen van het faillissement op uw persoon en op uw goederen?
• Welke zijn de optredende personen binnen het faillissement?
• Welke zijn de belangrijkste stappen bij de afwikkeling van het faillissement die u kunnen aanbelangen?
• Wat is het lot van de bedragen afkomstig van het gerealiseerde actief?
• Hoe wordt het faillissement afgesloten?
• Wat zijn de gevolgen van de afsluiting en wat is de verschoonbaarheid?
• Wat is de sociale verzekering in het voordeel van de gefailleerden?

Welke zijn de rechtsmiddelen tegen het declaratoir faillissementsvonnis?

Indien het faillissement werd uitgesproken bij verstek, 't is te zeggen in uw afwezigheid, kan u verzet doen aantekenen tegen het vonnis. De termijn is 15 dagen te rekenen vanaf de betekening van het vonnis door gerechtsdeurwaarder. Het is de rechtbank die de beslissing heeft uitgesproken die uw rechtsmiddel zal onderzoeken.

Indien het vonnis uitgesproken is geweest toen u aanwezig was of vertegenwoordigd was op de zitting door een advocaat, en indien u niet akkoord bent met de beslissing, kan u hoger beroep aantekenen. De termijn is 15 dagen te rekenen vanaf de betekening van het vonnis door gerechtsdeurwaarder. Uw beroep zal onderzocht worden door het Hof van Beroep. Het is het Hof van Beroep van Brussel dat bevoegd is om de beslissingen van de Rechtbank van Koophandel van Brussel te beoordelen.

U kan zich laten bijstaan door een advocaat en u hebt er belang bij dit met spoed te doen indien u een rechtsmiddel wenst in te leiden tegen het declaratoir vonnis. De website van de advocaten van de balie van Brussel kan hier worden geraadpleegd.

Indien u zich in financiële moeilijkheden bevindt, kan u een advocaat raadplegen in het kader van het Bureau voor Rechtsbijstand.

Wat zijn de belangrijkste gevolgen van het faillissement op uw persoon en op uw goederen?

Het faillissement heeft tot gevolg dat uw goederen u worden ontnomen: u kan er niet meer over beschikken, noch ze beheren.

U behoudt niettemin het recht de meubels te houden die onontbeerlijk zijn voor uw gezinsleven, 't is te zeggen, de goederen die niet vatbaar zijn voor beslag, bijvoorbeeld, het bed onmisbaar voor de gefailleerde en zijn gezin, de kledingsstukken en het linnen onmisbaar voor hun eigen gebruik, evenals de meubels nodig om ze erin op te bergen, een wasmachine, enz. U behoudt eveneens het recht uw persoonlijke rechten uit te oefenen (het recht om te huwen, om een rechtsvordering in te stellen wegens morele schade, enz...) en het recht een nieuwe activiteit uit te oefenen, maar indien deze welvarend blijkt te zijn, zal het deel van de winst dat niet noodzakelijk is voor de uitoefening van deze activiteit, voor uw levensonderhoud en dat van uw gezin, kunnen toekomen aan het faillissement. U behoudt eveneens het niet voor beslag vatbare gedeelte van uw inkomsten.

Uw briefwisseling zal gewoonlijk per post worden bezorgd aan de curator. U kan, indien u dit wenst, vragen te worden bijgestaan bij de opening ervan. De curator zal u de briefwisseling van persoonlijke aard teruggeven.

Vanaf het proces verbaal van de verificatie der schuldvorderingen, kan u aan de rechter-commissaris vragen, die erover zal beslissen, indien u optrad als natuurlijk persoon, dat de post u rechtstreeks wordt terugbezorgd.

U bent ertoe gehouden gevolg te geven aan elke oproeping van de rechter-commissaris en van de curator. Deze verplichting gaat gepaard met strafrechterlijke sancties. Het is dus in uw belang de curator te informeren als u verandert van woonplaats. De curator kan u overigens vragen zijn beheer te verlichten of te vergemakkelijken, in voorkomend geval onder de voorwaarden bepaald door de rechter-commissaris indien deze hulp de grenzen van een normale en noodzakelijke samenwerking overschrijdt.

Als u geen bestaansmiddelen meer heeft voor u en uw gezin, kan u hulp vragen aan uw naaste bloedverwanten: kinderen of ascendenten.

U kan eveneens om hulp vragen aan het faillissement, indien dit over voldoende fondsen beschikt. Spreek er in dit geval over met de curator, die geheel zoals u, de procedure kan inleiden voor de Rechtbank. Hij beoordeelt de gepastheid van de toekenning van de hulp en het bedrag. U kan zich eveneens richten tot het OCMW van uw gemeente.

Welke zijn de optredende personen binnen het faillissement?

Het faillissement wordt beheerd door de curator onder het toezicht van de rechter-commissaris en onder controle van de Rechtbank van Koophandel.

De curator is een advocaat aangesteld door de rechtbank onder de leden van een lijst, goedgekeurd door de algemene vergadering van de Rechtbank van Koophandel. Hij beheert de goederen van het faillissement, realiseert het actief, verifieert het passief en betaalt de schuldeisers waarbij hij de rangorde van hun eventuele voorrechten respecteert.

De rechter-commissaris is een magistraat, gewoonlijk gekozen onder de consulaire rechters, leden van de rechtbank van koophandel. Hij houdt toezicht op het beheer van het faillissement door de curator, 't is te zeggen, hij kijkt na of de handelingen bij de vereffening op correcte wijze en binnen een redelijke termijn verlopen. Hij geeft aan de curator bepaalde machtigingen, zoals met name deze van de openbare verkoop van een onroerend goed.

De Rechtbank van Koophandel controleert de handelingen van het faillissement. Ze wijst met name de vonnissen tot toelating van de voortzetting der activiteiten en tot toelating van de verkoop van bepaalde goederen, ze stelt de betwiste schuldvorderingen vast, ze stelt de erelonen van de curators vast, ze keurt de rekeningen goed, ze spreekt de afsluiting van het faillissement uit en beslist over de verschoonbaarheid van de gefailleerde.

Het is onmogelijk hier een overzicht te geven van het geheel van taken, uitgevoerd door de curator en de rechter-commissaris in de loop van het faillissement.

Welke zijn de belangrijkste stappen bij de afwikkeling van het faillissement die u kunnen aanbelangen?

Eens benoemd door het declaratoir faillissementsvonnis, zal de curator, en indien mogelijk de rechter-commissaris, u ontmoeten.

De curator zal met u de inventaris van de goederen opmaken, die eventueel door de rechter-commissaris zal worden gecontroleerd. Hij zal uw boekhouding onderzoeken en deze afsluiten.

Hij zal de nodige bewarende maatregelen nemen, zoals bijvoorbeeld: de goederen in verzekerde bewaring stellen en de wacht betrekken of u erover laten waken, de lopende contracten onderzoeken en dezen opzeggen die geen belang meer hebben (arbeidsovereenkomsten, huurcontracten, telefoonabonnement, elektriciteitsabonnement), het hernemen van de rechtshandelingen, de noodzakelijke beslagen uitvoeren, een wettelijke hypotheek nemen op de onroerende goederen in naam van de massa der schuldeisers.

Hij zal met u het belang van de voorlopige voortzetting van de activiteiten nagaan. De rechtbank kan inderdaad op verzoek en indien de voorwaarden er zich toe lenen, beslissen dat de activiteiten zullen worden voortgezet door de curator onder controle van de rechter-commissaris in bepaalde specifieke gevallen, zoals bijvoorbeeld wanneer het faillissementsvonnis het voorwerp heeft uitgemaakt van een beroep, wanneer bepaalde opdrachten op nuttige wijze zouden kunnen worden voltooid of wanneer de handhaving van de activiteiten zou toelaten het cliënteel te behouden en het actief beter te realiseren.

In diezelfde tijd zal de curator u oproepen om samen met u de schuldvorderingen te verifiëren die werden neergelegd op de griffie. U zal vervolgens uitgenodigd worden, zonder ertoe gehouden te zijn, de sluitingszitting van deze verificatie bij te wonen, die plaatsvindt op de rechtbank voor een rechter-commissaris. De schuldvorderingen worden aanvaard of betwist en een proces verbaal wordt opgesteld. De betwiste schuldvorderingen worden teruggestuurd naar de rechtbank die later zal beslissen.

De curator is belast met het realiseren van de elementen die het actief van het faillissement uitmaken.

De aan bederf onderhevige roerende goederen of deze die snel in waarde verminderen, kunnen onmiddellijk worden verkocht door de curator mits toestemming van de rechter-commissaris.

De andere roerende goederen kunnen slechts worden verkocht dan met toestemming van de rechtbank, nadat u werd gehoord of opgeroepen.

Voor de onroerende goederen is het de rechter-commissaris die de toelating geeft tot hun openbare verkoop. Maar de curator kan zoeken naar geïnteresseerden met wederzijds goedvinden en als er zijn, kan hij aan de rechtbank, mits conform advies van de rechter-commissaris, de toestemming vragen om te verkopen in der minne. In een dergelijk geval zal de griffie van de rechtbank u ter zitting oproepen opdat u, indien u dit wenst, er uw mening kan over geven.

U wordt eraan herinnerd dat uw samenwerking zeer waardevol kan zijn voor de curator met betrekking tot de realisatie van het actief: voor de realisatie van de voorraden bent u in principe de meest aangewezen persoon om aan de curator op te geven wie de mogelijke geïnteresseerden zouden kunnen zijn. De curator zal zonder uw hulp, wat betreft de recuperatie van de schuldvorderingen op de cliënten, slechts moeilijk de betwiste schuldvorderingen kunnen recupereren: voor hem zullen uw dossiers en uw inlichtingen waardevol zijn. Tenslotte belet niks u om voor de realisatie van de onroerende goederen, aan de curator en aan de notaris belast met de verkoop, de naam van de eventuele geïnteresseerden op te geven.

Wat is het lot van de bedragen afkomstig van het gerealiseerde actief?

Alle bedragen worden op een individuele rekening gestort die geopend is bij een bank of bij de (Deposito en) Consignatiekas, namens het faillissement, waarvan de interesten toekomen aan de schuldeisers.

De curator int de beheerskosten van het faillissement. Hij betaalt de bevoorrechte schuldeisers volledig of gedeeltelijk na toestemming van de rechter-commissaris.

De kosten en erelonen van de curator worden bepaald door de rechtbank op basis van barema's vastgelegd in een Koninklijk Besluit.

In sommige beperkte gevallen kunnen bijzondere erelonen worden toegekend, met name in het geval van de voortzetting der activiteiten.

In de loop van het faillissement kan de curator de taxatie vragen van de voorraden.

Hoe wordt het faillissement afgesloten?

Indien het faillissement geen actief heeft of indien het actief onvoldoende is om de beheerskosten te dekken, kan de curator de sluiting vragen zonder een vergadering van rekening en verantwoording te houden.

Zoniet stelt de curator, wanneer het faillissement kan worden afgesloten, een plan van rekening en verantwoording op dat de opbrengst omvat van de verschillende gerealiseerde activa, de uitgaven, de kosten en erelonen en de verdeling van de bedragen tussen de verschillende schuldeisers.

U en de schuldeisers zullen op de zitting van rekening en verantwoording worden geroepen in de loop van dewelke de rechter-commissaris het ontwerp van rekening en verantwoording zal onderzoeken en dit zal goedkeuren.

Wanneer de rekening en verantwoording zijn goedgekeurd, spreekt de rechtbank de (af)sluiting van het faillissement uit.

Dit heeft tot gevolg dat de rechter-commissaris en de curator van hun taken worden ontlast en dat de gefailleerde terug aan het hoofd van zijn zaken wordt geplaatst.

Wat zijn de gevolgen van de afsluiting en wat is de verschoonbaarheid?

De geheel of gedeeltelijk onbetaalde schuldeisers hebben het recht aan de gefailleerde te vragen de hen nog uitstaande schuldvordering te vereffenen en de maatregelen tot gedwongen uitvoering te hernemen.

Niettemin onderzoekt de rechtbank op het ogenblik van het vonnis van (af)sluiting van het faillissement of er reden is om de gefailleerde (enkel de natuurlijke persoon) verschoonbaar te verklaren. Een verschoonbare gefailleerde kan niet meer worden vervolgd door zijn schuldeisers.

De verschoonbaarheid wordt toegekend aan de ongelukkige gefailleerde die te goeder trouw is, behoudens ernstige omstandigheden die in het bijzonder zijn gemotiveerd.

Zij heeft tot gevolg dat het niet gezuiverde passief wordt tenietgedaan bij de sluiting van het faillissement. Zij bevrijdt eveneens iedere persoon die kosteloos borg zal hebben gestaan voor zijn verbintenissen en de echtgenoot die persoonlijk zou gehouden zijn tot de schuld van zijn echtgenote.

De schuldeisers kunnen hun verzet doen blijken. De beslissing de gefailleerde al dan niet te verschonen, wordt besproken tijdens de zitting vastgesteld voor de sluiting van het faillissement. Het is dus in uw belang deze oproep te beantwoorden en uw argumenten uiteen te zetten.

Om haar beslissing te nemen zal de rechtbank het advies inwinnen van de rechter-commissaris en de curator, alsook van de gefailleerde zelf.

De gefailleerde die het passief in zijn geheel zal hebben vereffend, kan eerherstel verkrijgen door een verzoekschrift, getekend door een advocaat en voorgelegd aan het Hof van Beroep.

Ten einde aan de rechter-commissaris toe te laten zich op de hoogte te houden van het verloop van het faillissement, overhandigt de curator hem een verslag op het einde van het eerste jaar dat volgt op de faillissementsverklaring, daarna in de daaropvolgende jaren, overhandigt hij jaarlijkse verslagen die de boekhoudkundige toestand van het faillissement en haar voortgang weergeven. Een exemplaar van deze verslagen wordt bij het dossier van de procedure gevoegd, dat kan worden geraadpleegd op de griffie van de rechtbank.

Het is aangewezen te vermelden dat de curator binnen de twee maanden van het faillissement een memorie overmaakt aan de heer Procureur des Konings op basis van dewelke het Parket de gefailleerde kan vervolgen voor de correctionele rechtbank indien er inbreuken werden vastgesteld.

Het feit willens en wetens te hebben verzuimd nauwkeurige inlichtingen te verschaffen met betrekking tot de staat van het actief en het passief bij de opsomming en schatting van de roerende en onroerende goederen, is bijvoorbeeld strafrechtelijk strafbaar.

Het feit een deel van het actief te hebben verduisterd of niet te hebben opgegeven, is op dezelfde wijze strafbaar.

De curator kan voor de Rechtbank van Koophandel een vordering inleiden die ertoe strekt te verkrijgen dat de zaakvoerders of de bestuurders (en in sommige gevallen de oprichters) van de faillietverklaarde vennootschappen een deel of het geheel van het passief van de vennootschap dragen.

De curator is gespecialiseerd op het gebied van faillissementen. U kan zich tot hem wenden voor andere preciseringen, zonder dat zijn rol evenwel kan worden verward met deze van een raadgever. Met het oog hierop kan u natuurlijk een advocaat naar uw keuze raadplegen.

Wat is de sociale verzekering in het voordeel van de gefailleerden?

Deze verzekering wordt geregeld door het KB van 18 november 1996 dat een sociale verzekering invoert ten gunste van zelfstandigen in geval van faillissement, en van gelijkgestelde personen, en door het koninklijk besluit van 6 juli 1997. Zij is in werking getreden op 1 juli 1997.

Deze sociale verzekering is van toepassing op de gefailleerde zelfstandigen, alsmede op de zaakvoerders, bestuurders en werkende vennoten van een handelsvennootschap die failliet verklaard werd. De gefailleerde zelfstandigen kunnen slechts één enkele keer in de loop van hun professionele loopbaan: - gedurende ten hoogste twee maanden genieten van een maandelijkse uitkering van 30.000 frank of 25.000 frank naargelang zij al dan niet minstens één persoon ten laste hebben; - (kosteloos) rechten openen inzake de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en inzake de gezinsbijslagen gedurende ten hoogste vier kwartalen.

De begunstigden moeten hun hoofdverblijfplaats in België hebben, ze moeten hun verzekeringsplicht in het kader van het sociaal statuut der zelfstandigen bewijzen gedurende de vier kwartalen die voorafgaan, al naargelang het geval, aan de eerste dag van het kwartaal dat volgt op datgene van het vonnis van faillietverklaring of op de eerste dag van het kwartaal dat volgt op datgene van het vonnis van ontbinding van het (gerechtelijk) akkoord na faillissement en ze moeten de beoogde bijdragen verschuldigd geweest zijn. Ze mogen geen beroepsactiviteit uitoefenen of zich niet in een toestand bevinden die hen rechten op een rustpensioen opent.

Bovendien kunnen ze geen rechten op uitkeringen genieten in een verplicht stelsel van pensioen, van gezinsbijslag en van ziekte- en invaliditeitsverzekering, sector gezondheidszorgen, minstens gelijkwaardig aan deze van het sociaal statuut van de zelfstandigen, uit hoofde van de activiteit of van een gewezen activiteit van de echtgenoot.

De aanvraag moet worden ingediend bij de Sociale Verzekeringskas bij dewelke de persoon die wenst te genieten van deze sociale verzekering, is aangesloten in laatste instantie, hetzij door een ter post aangetekend schrijven, hetzij door de neerlegging van een verzoekschrift ter plaatse (op straffe van uitsluiting, voor het einde van het kwartaal dat volgt op datgene van het vonnis van faillietverklaring of datgene van de ontbinding van het (gerechtelijk) akkoord na faillissement).